Масъалаҳои иштироки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Гурӯҳи авруосиеӣ (ЕАГ)

367

Масъалаҳои иштироки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Гурӯҳи авруосиеӣ (ЕАГ) ҷиҳати такмили низоми муқовимат ба қонунигардонии (шустушӯи) даромади бо роҳи ҷиноят бадастоварда, маблағгузории терроризм ва маблағгузории паҳншавии силоҳи қатли ом.Гурӯҳи авруосиеӣ (ЕАГ), ҳамчун як қисми ассосиатсияи ФАТФ 6 октябри соли 2004 дар Москва бо қарори конфронси таъсисӣ ва бо ташаббуси Федератсияи Русия бо дастгирии ФАТФ, ХБА, бонки Ҷаҳонӣ ва як қатор кишварҳои дигар таъсис дода шуд. Тоҷикистон ҳамчун узви ЕАГ, ки мақоми минтақавии навъи ФАТФ мебошад ва моҳи июни соли 2010 узви ассотсиатсияи ФАТФ шуд, узви ассотсиатсияи ФАТФ мебошад.Таъсиси мақоми минтақавӣ аз рӯи намуди ФАТФ барои кишварҳои минтақаи авруосие, дар мубориза бо таҳдиди терроризм ва баланд бардоштани шаффофият ва амнияти системаҳои молиявии кишварҳои минтақаи авруосие нақши муҳим мебозад. Мақсади ЕАГ дохил кардани ин кишварҳо ба системаи глобалии муқовимат ба қонунигардонии даромади бо роҳи ҷиноятӣ ба даст овардашуда ва маблағгузории терроризм (МЌД/МТ) мебошад.Мақсадҳои асосии ЕАГ инҳоянд:• Мусоидат ба татбиқи стандартҳои байналмилалӣ;* Барномаҳои муштаракро дар соҳаи салоҳияти НИМ амалӣ намояд;* Баҳодиҳии самаранокии механизмҳои мавҷудаи МЌД/МТ;* Ҳамоҳангсозии ҳамкорӣ дар соҳаи кӯмаки техникӣ;* Таҳлили тамоюлҳо (типологияҳо) дар соҳаи МЌД/МТ ва мубодилаи таҷриба дар мубориза бо ин ҷиноятҳо.Аъзои ЕАГ Беларус, Чин, Ҳиндустон, Қазоқистон, Қирғизистон, Федератсияи Русия, Тоҷикистон, Туркманистон ва Узбекистон мебошанд.Аз рӯзи фаъолият аз ҷониби ЕАГ 8 шартнома ба имзо расид, њар сол Бюллетени ЕАГ 4 маротиба бароварда мешавад, 4 стратегия қабул карда шуд, аз ҷумла Стратегияи ЕАГ барои солҳои 2019-2023, ки ҳуҷҷати банақшагирии миенамӯҳлат оид ба иҷрои мақсад ва вазифаҳои дар Созишномаи ЕАГ зикршуда мебошад, ки самтҳои асосии стратегии кор, вазифаҳо ва натиҷаҳои интизоршударо муайян мекунад.Стратегияи EAG ба марҳилаи кунунии рушди системаҳои миллии МЌД/МТ дар минтақа, инчунин бо назардошти ниезҳо ва тамоюлҳои муосир асос ефтааст. Самтҳои стратегӣ метавонанд дар сурати пайдо шудани мушкилот ва таҳдидҳои нави ҷаҳонӣ е минтақавӣ танзим карда шаванд.Самтҳои асосии стратегӣ:1. Таҳкими системаҳои миллии МЌД/МТ дар давлатҳои узви ЕАГ ва баланд бардоштани сатҳи мувофиқат ба Стандартҳои ФАТФ;2. Арзебии хатарҳои минтақавии МЌД/МТ ва тавсияҳо оид ба кам кардани онҳо;3. Таъмини ҳамкории самаранок ва ҳамкорӣ дар сатҳи минтақавӣ. Барои Татбиқи Стратегия захираҳои зерин ҷалб карда мешаванд:а) саҳми молиявӣ-саҳҳомии давлатҳои аъзо ба Буҷети ЕАГ, инчунинмаблағҳои иловагӣ аз саҳмҳои мақсадноки ихтиерӣ ва грантҳо аз ҷониби давлатҳои аъзо ва нозирон;b) Котиботи инсонӣ ЕАГ, гурӯҳҳои кории ЕАГ, коршиносони давлатҳо- аъзои ва нозирони ЕАГ.c) моддӣ-техникӣ саҳми ихтиерии давлатҳои аъзо, нозирон, дигар ташкилотҳо ва давлатҳои манфиатдор (донорҳо) дар шакли пешниҳоди заминаи захираҳои ғайримолиявӣ барои гузаронидани чорабиниҳои дахлдор.Самтҳои стратегии фаъолияти ЕАГ аз мустаҳкам кардани системаҳои миллии МЌД/МТ дар давлатҳои узви ЕАГ ва баланд бардоштани сатҳи мувофиқат ба Стандартҳои ФАТФ иборат аст.Тоҷикистон яке аз давлатҳои муассиси ЕАГ мебошад ва аз лаҳзаи таъсиси гурӯҳ дар кори он фаъолона иштирок мекунад. Дар Тоҷикистон њамчун воҳиди иктишофии молиявӣ Департаменти мониторинги молиявии назди бонки Миллии Тоҷикистон (ДММ) амал мекунад. ДММ мақоми ваколатдор дар соҳаи МЌД/МТ/МПСЌО мебошад ва маркази миллии ҷамъоварӣ ва таҳлили СПО, инчунин дигар маълумоти марбут ба МЌД, ҷиноятҳои молиявї ва МТ мебошад ва натиҷаҳои ин таҳлилро ба мақомоти салоҳиятдор бо тартиби ташаббускор ва бо дархост интиқол медиҳад. ДММ танзим ва назорати субъектҳои ҳисоботдиҳандаро дар самти риояи қонунгузорӣ дар соҳаи МТ/МПСЌО амалӣ менамояд ва инчунин фаъолияти мақомоти салоҳиятдорро (Вазорати корҳои хориҷӣ, Вазорати адлия, Вазорати молия, Вазорати корҳои дохилӣ, Агентии мубориза бо коррупсия, Агентии назорати маводи мухаддир, Кумитаи давлатии амнияти миллӣ, Прокуратураи Генералӣ, Суди Олӣ, Бонки миллии Тоҷикистон) оид ба масъалаҳои соњавӣ ҳамоҳанг месозад. Соли 2011 Дар Тоҷикистон Қонун Дар бораи МЌД/МТ қабул карда шуд, ки дар он давра ба давра барои мутобиқ кардани он бо Тавсияҳои ФАТФ, аз ҷумла масъалаҳои МПСЌО тағйирот ворид карда мешуд. Асосҳои ҳуқуқӣ ва ташкилии системаи МЌД/МТ/МПСЌО бо қонуни соњавї, Кодекси Ҷиноятӣ, Кодекси мурофиавии Ҷиноятӣ, Кодекси маъмурӣ, Кодекси Шаҳрвандӣ, Қонун “дар бораи мубориза бо терроризм”, Қонун “дар бораи фаъолияти суғуртавӣ”, Қонун “дар бораи фаъолияти бонкӣ”, Қонун “дар бораи бақайдгирии давлатии шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони инфиродӣ”, Қонун “дар бораи бозори коғазҳои қиматнок” ва дигар меъерию ҳуқуқӣ танзим карда мешаванд бо амалҳо. Дар кишвар махзани рақамии санадҳои ҳуқуқӣ амал мекунад, инчунин Комиссияи Байнисоҳавии доимоамалкунанда (бо қарори Ҳукумати ҶТ аз 4 октябри соли 2013, no 443) оид ба МЌД/МТ/МПСЌО таъсис дода шудааст ва кор мекунад, ки фаъолияти мақомоти давлатиро дар ин соҳа ҳамоҳанг мекунад.Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаи кофии ҳуқуқӣ оид ба масъалаҳои МЌД/МТ, яъне дар доираи Қонуни ҶТ Дар бораи МЌД/МТ/МПСЌО таъсис дода шуда, ба қонунҳои зерини ҶТ таѓъирот ворид карда шуданд:- Қонуни ҶТ “Дар бораи Бонки Миллии Тоҷикистон”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи фаъолияти бонкӣ”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи фаъолияти бонкии исломӣ”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи танзими асъор ва назорати асъор”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи ташкилотҳои маблағгузории хурд”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи хизматрасониҳои пардохтӣ ва низоми пардохт”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи нотариати давлатӣ”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи фаъолияти адвокатӣ ва адвокатӣ”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи ҷамъиятҳои саҳҳомӣ”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи фондҳои нафақаи ғайридавлатӣ”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи алоқаи почта”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ”;- Қонуни ҶТ”Дар бораи металлҳои қиматбаҳо ва сангҳои қиматбаҳо”;- Қонуни ҷт “Дар бораи ломбардҳо”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи бозори коғазҳои қиматнок”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи фаъолияти аудиторӣ”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи фаъолияти суғурта”;- Қонуни ҶТ “Дар бораи мубориза бо терроризм”;- Кодекси андози ҶТ;- Кодекси гумрукии ҶТ;- Кодекси ҷиноятии ҶТ;- Кодекси ҶТ оид ба ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурӣ.Инчунин, санадҳои зерини қонунгузории ҶТ дар соҳаи МЌД/МТ/МПСЌО таҳия карда шудаанд:- Дастури №200 ” дар бораи шиносоӣ ва тасдиқи шахсияти муштарӣва соҳиби бенефитсиар”;- Қоидаҳои амалиет ва амалиет бо субъектҳои минтақаҳои оффшорӣ;- Дастур барои бахши хусусӣ оид ба Иҷрои Қарорҳои Шӯрои амнияти Созмони Милали Муттаҳид;- Тартиби гузаронидани чорабиниҳои манъкунӣ ва манъ кардани маблағҳои молиявӣ е дигар молу мулки ҷисмонӣ, шахсон ва ташкилотҳое, ки ба рӯйхати шахсони марбут ба терроризм дохил карда шудаанд;- Феҳристи аломатҳои амалиет ва амалиети шубҳанок;- Тавсияҳо оид ба муайян ва пешниҳоди шахсони шубҳанок аҳдҳо ҳангоми арзебии хатар; Дастурамали №211 «Дар бораи тартиби амалӣ намудани амалиети мубодилавӣ бо асъори хориҷӣ; Дастурамали №204 «Дар бораи тартиби амалиети интиқолии шахсони воқеӣ бе кушодани суратҳисобҳои бонкӣ”;- Дастурамали №181 “Дар бораи талабот ба системаи идоракунии хавфҳо ва назорати дохилӣ дар ташкилотҳои қарзӣ”; Дастури №171 «Дар бораи тартиби кушодан, аз нав ба расмият даровардан ва пӯшидан ҳисобҳои бонкӣ аз ҷониби ташкилотҳои қарзӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон».Љумњурии Тољикистон бо аъзо шудан бо ЕАГ ва ворид намудни таѓъиротњо ба санадњои меъёриву њуќуќї дар кишвар заминаи мусоидро барои пешгирии хавфњое, ки ба муқовимат ба қонунигардонии (шустушӯи) даромади бо роҳи ҷиноят бадастоварда, маблағгузории терроризм ва маблағгузории паҳншавии силоҳи қатли ом фароњам овард.Собирзода Н.М. – д.и.и., профессор, Муовини аввал, муовини Ректори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон оид ба таълим Иброхимзода И. Р. – Академики АБНФР, д.и.и., профессор, декани факултети молиявию иқтисодии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон